bursa escort bursa escort bursa escort bursa escort bursa escort bursa escort bursa escort escort alanya antalya escort bayan eskisehir escort mersin escort avrupa yakası escort istanbul escort canlı casino makrobet kacak bahis
Bugun...


Dr. Ali GÜLER / TARİH

facebook-paylas
İDEOLOJİK MİLLİYETÇİLİK VE ATATÜRK -9
Tarih: 12-01-2021 00:34:00 Güncelleme: 12-01-2021 00:34:00


Atatürk “Herkesçe bilinir ki siyasî partiler, belirli amaçlarla kurulurlar. Mesela, İzmir tüccarları yalnız kendi menfaatlerini tatmin edebilecek bir parti yapabilirler yahut yalnız çiftçilerden ibaret bir parti olabilir. Hâlbuki bizim partimiz, böyle sınırlı bir görüşü izleyen kuruluş değildir. Tersine, her sınıf halkın menfaatlerini eşit bir surette, biri diğerini zedelemeden temin etmeyi amaç edinen bir kuruluştur. Bunu davranış şeklimiz ispat etmektedir. Bundan sonra da böyle olacaktır. Diğer memleketlerde bu kuruluşun bir benzerini aramaya lüzum yoktur.” demiştir.

Siyasi partiler milletin sosyolojisine uygun olarak hem sınıfsal çatışmayı engellemeli, hem de millet fertleri arasında düşmanlı tohumları ekmemelidir. İçlerine girebilecek samimiyetten uzak bozgunculara dikkat etmelidirler:

“Siyaset sahasında karşılıklı faaliyetin verimli gelişmeleri, ancak vatandaşlar arasında düşmanlık meydana gelmesine yer verilmemesiyle temin olunabilir. Bunun çareleri: Partilerin içine girebilecek samimiyetten uzak ve gizli maksatlı unsurların, kanun dışında netice isteyen emel sahiplerinin bütün milletçe iğrenç görülmesi ve bir de cumhuriyet esası üzerinde çalışan partilerce bu gibilerin faaliyetlerinden daima uzak kalınmasıdır.”

Peki, siyasi partilerin programları nasıl olmalıdır? Neleri esas almalıdırlar? Atatürk bir devlet ve siyaset adamı olarak değişik konuşmalarında buna da net cevaplar vermiştir. Ona göre, siyasi partiler ve programları şahıslarla kaim olmamalıdır. Gerçeklerle uyumlu ve halkın ihtiyaçlarına cevap verebilecek şekilde olmalıdır:

“Millet ve memleketten kaynak ve dayanak almayan ve onun gerçek menfaatleriyle hiç münasebeti olmayacak surette ya sırf teorik veya hissî ve şahsi programlar etrafında parti kurmaya kalkışacak insanların, millet tarafından benimsenme şerefine erişeceklerini zannetmiyorum. Benim, bütün hazırlıklarda ve yapılan işlerde hareket kuralı saydığım bir şey vardır; o da meydana getirilen kurum ve kuruluşların şahısla değil, gerçekle yaşayacağıdır. Bundan ötürü herhangi bir program, filanın programı olarak değil, fakat millet ve memleket ihtiyaçlarına cevap verecek düşünce ve tedbirleri içine alması sebebiyle kıymet ve saygı kazanabilir.”

“Uzağı görücü olduğu kadar milletimizin acil ihtiyaçlarına çare bulacak bir programa dayanmayan yenileşme teşebbüsleri, şahsî, ve keyfî olmaktan kurtulamaz. Bu gibi teşebbüsler, sahipleri olan şahısların değişmesi ile hatta şahsi nüfuzunun azalması ile söner gider. Diğer yönden herhangi bir programın uzun bir çalışma devresine rehber olması için memlekette bütün vatanseverlerin ona yardımcı olması gerekir. Hakikaten büyük bir kütlenin gelişme emellerini kapsamayan bir programın, başarılı ve devamlı olması ümit olunamaz.”

Atatürk, partisi ve partisinin uygulamaları hakkında vatandaşların kamuoyunda serbestçe eleştiri ve tenkitte bulunmalarını da istemektedir. Bu milli çalışmaları güçlendirecektir:

“Cumhuriyetçi ve milliyetçi olmakla beraber partimiz programından başka bir programla ve partili olmanın tabiî kayıtları dışında serbest çalışacak samimî yurttaşların ulus kürsüsünden yapacakları tenkitler ve söyleyecekleri düşüncelerle millî çalışmanın kuvvetleneceği kanaatinde bulunuyoruz.”

Bilindiği gibi, özellikle Cumhuriyet tarihimizin siyasi hayatında “muhalefetin partileşmesi” sorunlu olmuştur. Başlangıçta TBMM içindeki “gruplar” tarafından yürütülen “iktidar ve muhalefet” ilişkisi Müdafaa-i Hukuk Grubu’nun 1923’de önce Halk Fırkası, sonra da cumhuriyet Halk Fırkası adı altında partileşmesi üzerine başka bir mecraya evrilmiştir. 1924 yılında muhaliflerin Kazım Karabekir Paşa başkanlığında kurduğu Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası (Partisi), Şeyh Sait İsyanı nedeniyle oluşan olumsuz ortamda kapanmak durumunda kalmıştır. 1930’da Atatürk tarafından Ali Fethi Okyar’ın ikna edilmesi ile ona kurdurulan Serbest Cumhuriyet Fırkası da kısa sürede kapanmıştır. Türkiye, muhalefet partisi, dolayısı ile çok partili hayat için 1946 yılını beklemek zorunda kalacaktır.

Bu sürece bakıldığında Atatürk’ün baştan beri muhalefet konusunu önemsediğini görüyoruz. Özellikle Avrupalıların genç Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin siyasal sistemine getirdikleri en büyük eleştirinin Türkiye’de “iktidarın denetlenme sorunu” olduğu görülüyordu. Her ne kadar Meclis içindeki komisyonlarda iktidarın denetlendiği söyleniyorsa da bu Avrupalının anlayacağı bir şey değildi. Medeni Bilgiler kitabına el yazıları ile “Hükümeti ve Meclis’i dikkatli bulunduran, tenkit hürriyetidir.” diye yazan Atatürk, yapıcı eleştirinin, tenkidin iktidarın yanlışlarını düzeltmesine katkı sağlayacağını düşünmektedir. Bu bakımdan Atatürk’ün sağlıklı bir demokraside muhalefetin varlığını “hürmete, saygıya değer” bulduğunu biliyoruz. O bu konuda şunları söylüyor:

“Bence muhalefet, hürmete değerdir. Çünkü o da bir araştırma, bir görüş sonucudur. Fakat edilecek itirazlar anlayışlı ve uygun ve meşru sebeplere dayanmazsa muhalefet değersiz olur.”

Türkiye, muhalefet partisi, dolayısı ile çok partili hayat için 1946 yılını beklemek zorunda kalacaktır. Bu sürece bakıldığında Atatürk’ün baştan beri muhalefet konusunu önemsediğini görüyoruz. Özellikle Avrupalıların genç Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin siyasal sistemine getirdikleri en büyük eleştirinin Türkiye’de “iktidarın denetlenme sorunu” olduğu görülüyordu.

1924 yılında muhaliflerin Kazım Karabekir Paşa başkanlığında kurduğu Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası (Partisi), Şeyh Sait İsyanı nedeniyle oluşan olumsuz ortamda kapanmak durumunda kalmıştır. 1930’da Atatürk tarafından Ali Fethi Okyar’ın ikna edilmesi ile ona kurdurulan Serbest Cumhuriyet Fırkası da kısa sürede kapanmıştır.
Bir gün, TBMM’ye bağımsız olarak seçilmiş milletvekillerinin tenkitlerinden şikâyet edilmesi üzerine şöyle demiştir:

“Elbette konuşacaklar, elbette tenkit edecekler! Biz, bu arkadaşların Meclise girmelerini neden teşvik ve arzu ettik, bir oyun olsun diye mi? Hayır efendim; bilakis biz onları gayet ciddi bir düşünce ile işlerimiz hakkındaki fikir ve kanaatlerini açıkça söylesinler, yaptıklarımızı tenkit etsinler, yani yeri boş kalan muhalefetin, bir dereceye kadar olsun, vazifesini görsünler diye Meclise getirdik, öyle değil mi? O hâlde niçin sinirleniyorsunuz, neden şikâyet ediyorsunuz? Yoksa kendinizden emin değil misiniz; yaptıklarınızda savunamayacağınız noktalar mı var? Şunu açıkça söyleyeyim ki, benim kesinlikle böyle bir endişem yoktur, bütün yaptıklarımı her zaman, her yerde savunabilirim.”

Atatürk’ün Serbest Cumhuriyet Fırkası’nın kuruluşu sürecinde nasıl bir aktif rol oynadığı, gayret gösterdiği bilinmektedir. Partinin kurucuları arasında kız kardeşi Makbule Hanım da vardır. O süreçte söylediği aşağıdaki sözler, onun muhalefete, siyasi eleştiriye, iktidarın muhalefet partisi veya partileri tarafından denetlenmesine verdiği önemi göstermektedir. Mesela Serbest Cumhuriyet Partisi’nin kuruluş hazırlıklarının devam ettiği günlerde söylediği şu sözler çok önemlidir:

“Tek partili bir Mecliste, özellikle o parti, hadise ve olayların ululaştırdığı bir başkanın kurduğu teşekkül olunca, o teşekküle dayanan hükûmeti mesuliyet esasına dayanan ciddî bir denetleme imkânsız olur. Ben inkılap yapmışım, bir devlet kurmuşum. Hadiseler ismimi, şahsımı, kanunlarla, Meclisle, olaylarla karıştırmış. Milletin itimadı var. Böylece devam edip gidiyor. Fakat bu doğru bir gidiş değildir. Benden sonrası ne olacak? Samimi bir denetleme kurulmadıkça hükümet de ve iş başında bulunanlar da bilinçaltlarında saklı, gizli ve hususi emel ve heveslerini, devletin gerçek ihtiyaçlarından ayıramazlar. Hükümeti ve hükümet adamlarını hatadan ve bu hatalar yüzünden devleti zararlardan korumak için bir muhalif partiye ihtiyaç açıktır. Başladığımız inkılabı tamamlayalım. En büyük emelim, Devlet Başkanlığı’ndan çekilip partinin başına geçmek ve orada milletin selâmet ve yükselmesi namına fikir ve ilke mücadelesi yapmaktır.”

Yine Atatürk, aynı zamanda yakın arkadaşı olan Serbest Cumhuriyet Partisi lideri Ali Fethi Okyar’a verdiği bir cevapta “Laik Cumhuriyet esasında beraber olmanın” iktidar ile muhalefet arasındaki ortak payda olduğunu ifade etmektedir. Atatürk’ün bu cevabın sonunda, yeni bir partinin millet işlerini serbestçe tartışmasını “cumhuriyetin esaslarından sayması” da ayrıca çok önemlidir:

“Büyük Millet Meclisinde ve millet karşısında ulus işlerinin serbest münakaşası ve iyi niyet sahibi kişilerin ve partilerin özel görüşlerini ortaya koyarak milletin yüksek menfaatlerini aramaları, benim gençliğimden beri âşık ve taraftar olduğum bir sistemdir. Memnuniyetle görüyorum ki, lâik cumhuriyet esasında beraberiz. Zaten benim siyasi hayatta bir taraflı olarak daima aradığım ve arayacağım temel budur. Bundan ötürü büyük Mecliste aynı temele dayanan yeni bir partinin faaliyete geçerek millet işlerini serbest münakaşa etmesini, cumhuriyetin esaslarından sayarım.”

SEÇİLMİŞ KAYNAKÇA

AFETİNAN, A., Medeni Bilgiler ve M. Kemal Atatürk’ün El Yazıları, 3. Baskı, Ankara, 1998.

ATATÜRK, G. M. K., Nutuk, Cilt: I-III., Türk Devrim Tarihi Enstitüsü, İstanbul, 1961-1967.

ATATÜRK, G. M. K., Atatürk’ün Maarife Ait Direktifleri, Maarif Vekâleti Ana Program Hazırlıklar Serisi: A, No: 1, İstanbul, 1939.

ATATÜRK, G. M. K., Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri, C: I-V., Ankara, 1945- 1972.

ATATÜRK, G. M. K., Atatürk’ün Tamim, Telgraf ve Beyannameleri, Cilt: IV. (1917-1938), Derleyen: N. Arsan, Ankara, 1964.

Atatürk’ün Başlıca Nutukları (1920- 1938), Derleyen: H. Melzig, İstanbul, 1942.

Atatürkçülük (Birinci Kitap), Genelkurmay Basımevi, Ankara, 1983.

Cumhurbaşkanları, Başbakanlar ve Milli Eğitim Bakanlarının Milli Eğitimle İlgili Söylev ve Demeçleri, Cilt: I., Türk Devrim Tarihi Enstitüsü Yayınları, Ankara, 1946.

GÜLER, A., Atatürk ve Milliyetçilik, Halk Kitabevi, İstanbul, 2020.

GÜLER, A., Cumhuriyete Ruh Veren Adam: Ziya Gökalp, Halk Kitabevi, İstanbul, 2018.

KARAL, E. Z., Atatürk’ten Düşünceler, 2. Baskı, İstanbul, 1981.

KOCATÜRK, U., Atatürk’ün Fikir ve Düşünceleri, Atatürk Araştırma Merkezi Yayınları, Ankara, 1999.

TANERİ, A., Türk Kavramının Gelişmesi “Ne Mutlu Türküm Diyene”, Ankara, 1983.





FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
SON YORUMLANANLAR
  • HABERLER
  • VİDEOLAR
HABER ARŞİVİ
HAVA DURUMU
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Beşiktaş 17 11 4 2 39 21 35 +18
2 Fenerbahçe 17 11 4 2 35 21 35 +14
3 Galatasaray 17 10 4 3 34 14 33 +20
4 Gaziantep FK 17 8 2 7 31 19 31 +12
5 Alanyaspor 18 9 6 3 29 16 30 +13
6 Hatayspor 17 8 5 4 25 22 28 +3
7 Trabzonspor 17 7 5 5 19 20 26 -1
8 Fatih Karagümrük 17 6 5 6 27 23 24 +4
9 Antalyaspor 18 6 6 6 19 25 24 -6
10 Konyaspor 17 6 7 4 24 21 22 +3
11 Sivasspor 17 5 5 7 19 21 22 -2
12 Başakşehir FK 17 6 7 4 24 28 22 -4
13 Kasımpaşa 17 6 7 4 20 27 22 -7
14 Yeni Malatyaspor 17 5 6 6 21 23 21 -2
15 Çaykur Rizespor 17 5 6 6 22 30 21 -8
16 Göztepe 17 4 6 7 21 20 19 +1
17 Gençlerbirliği 17 5 8 4 18 31 19 -13
18 Kayserispor 17 4 9 4 11 21 16 -10
19 MKE Ankaragücü 17 4 10 3 20 27 15 -7
20 Denizlispor 17 3 9 5 17 28 14 -11
21 BB Erzurumspor 18 3 11 4 16 33 13 -17
Takım O G M B A Y P AV
1 Giresunspor 17 10 2 5 25 13 35 +12
2 İstanbulspor 17 10 3 4 37 19 34 +18
3 Samsunspor 17 9 2 6 24 16 33 +8
4 Altay 17 10 5 2 30 16 32 +14
5 Adana Demirspor 17 9 4 4 30 16 31 +14
6 Tuzlaspor 17 9 5 3 27 24 30 +3
7 Ankara Keçiörengücü 17 8 5 4 22 13 28 +9
8 Altınordu 17 8 5 4 22 22 28 0
9 Bursaspor 17 8 6 3 31 27 27 +4
10 Bandırmaspor 17 7 7 3 22 19 24 +3
11 Adanaspor 17 6 8 3 24 22 21 +2
12 Ümraniyespor 17 5 7 5 18 26 20 -8
13 Boluspor 17 5 8 4 18 20 19 -2
14 Menemenspor 17 3 7 7 16 26 16 -10
15 Balıkesirspor 17 4 9 4 16 28 16 -12
16 Akhisarspor 17 3 10 4 13 25 13 -12
17 Ankaraspor 17 2 12 3 12 31 9 -19
18 Eskişehirspor 17 0 11 6 10 34 3 -24
Takım O G M B A Y P AV
1 Eyüpspor 19 15 2 2 45 14 47 +31
2 Van Spor 19 11 4 4 30 18 37 +12
3 Turgutluspor 19 12 7 0 23 29 36 -6
4 Kırşehir Belediyespor 19 9 4 6 27 15 33 +12
5 Pazarspor 19 10 6 3 32 25 33 +7
6 Sakaryaspor 17 9 4 4 27 17 31 +10
7 Kırklarelispor 19 7 3 9 23 15 30 +8
8 Bodrumspor 19 8 6 5 44 30 29 +14
9 Serik Belediyespor 18 7 4 7 28 21 28 +7
10 Tarsus İdman Yurdu 19 7 6 6 28 20 27 +8
11 Sivas Belediyespor 19 6 5 8 32 24 26 +8
12 Karacabey Belediyespor 19 7 7 5 23 20 26 +3
13 Etimesgut Belediyespor 19 6 7 6 18 20 24 -2
14 Pendikspor 19 6 11 2 26 25 20 +1
15 1922 Konyaspor 19 5 10 4 22 22 19 0
16 Kastamonuspor 19 5 10 4 18 29 19 -11
17 Mamak FK 19 5 10 4 20 44 19 -24
18 Elazığspor 19 6 10 3 26 36 18 -10
19 Bayburt Özel İdare Spor 18 4 12 2 13 30 14 -17
20 Kardemir Karabükspor 19 0 17 2 6 57 1 -51
Takım O G M B A Y P AV
1 1928 Bucaspor 15 11 2 2 33 10 35 +23
2 Diyarbekirspor 15 10 2 3 21 10 33 +11
3 Arnavutköy Belediye 15 8 4 3 22 13 27 +9
4 Yeşilyurt Belediyespor 15 8 5 2 22 11 26 +11
5 Ofspor 15 7 4 4 22 19 25 +3
6 Edirnespor 15 6 5 4 21 20 22 +1
7 Fatsa Belediyespor 15 6 5 4 14 15 22 -1
8 Belediye Derincespor 15 5 4 6 18 14 21 +4
9 1877 Alemdağspor 15 5 6 4 21 26 19 -5
10 Nevşehir Belediyespor 15 5 7 3 18 16 18 +2
11 Artvin Hopaspor 15 5 8 2 20 31 17 -11
12 Payasspor 15 4 7 4 19 21 16 -2
13 Çankaya FK 15 5 9 1 13 26 16 -13
14 Kızılcabölükspor 15 3 7 5 16 22 14 -6
15 Antalya Kemerspor 15 2 8 5 14 28 11 -14
16 Manisaspor 15 1 8 6 10 22 9 -12
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 15/01/2021 Gençlerbirliği vs Fatih Karagümrük
 16/01/2021 Konyaspor vs Göztepe
 16/01/2021 Başakşehir FK vs Sivasspor
 16/01/2021 Gaziantep FK vs Kayserispor
 16/01/2021 Antalyaspor vs Trabzonspor
 17/01/2021 Denizlispor vs Hatayspor
 17/01/2021 Yeni Malatyaspor vs Çaykur Rizespor
 17/01/2021 Beşiktaş vs Galatasaray
 18/01/2021 Fenerbahçe vs MKE Ankaragücü
 18/01/2021 Kasımpaşa vs BB Erzurumspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 24/01/2021 Adana Demirspor vs Bursaspor
 24/01/2021 Altınordu vs Menemenspor
 24/01/2021 Ankara Keçiörengücü vs Boluspor
 24/01/2021 Bandırmaspor vs Ümraniyespor
 24/01/2021 Eskişehirspor vs Ankaraspor
 24/01/2021 Giresunspor vs Balıkesirspor
 24/01/2021 İstanbulspor vs Adanaspor
 24/01/2021 Samsunspor vs Altay
 24/01/2021 Tuzlaspor vs Akhisarspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 14/01/2021 Bayburt Özel İdare Spor vs Sakaryaspor
 17/01/2021 Sakaryaspor vs Serik Belediyespor
 27/01/2021 Bodrumspor vs Etimesgut Belediyespor
 27/01/2021 Elazığspor vs Bayburt Özel İdare Spor
 27/01/2021 Karacabey Belediyespor vs Kastamonuspor
 27/01/2021 Kırşehir Belediyespor vs Turgutluspor
 27/01/2021 Mamak FK vs Kardemir Karabükspor
 27/01/2021 Pazarspor vs Eyüpspor
 27/01/2021 Pendikspor vs Serik Belediyespor
 27/01/2021 Sakaryaspor vs 1922 Konyaspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 28/01/2021 Antalya Kemerspor vs 1877 Alemdağspor
 28/01/2021 Belediye Derincespor vs Arnavutköy Belediye
 28/01/2021 Çankaya FK vs Kızılcabölükspor
 28/01/2021 Diyarbekirspor vs Manisaspor
 28/01/2021 Edirnespor vs Artvin Hopaspor
 28/01/2021 Fatsa Belediyespor vs Nevşehir Belediyespor
 28/01/2021 Ofspor vs 1928 Bucaspor
 28/01/2021 Payasspor vs Yeşilyurt Belediyespor
resmi ilanlar
GAZETEMİZ

Web sitemize nasıl ulaştınız?


NAMAZ VAKİTLERİ
GÜNLÜK BURÇ
nöbetçi eczaneler
HABER ARA
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS